LANDBOUW
in evenwicht
LANDBOUW
in evenwicht
ACHTERGROND
Het wereldwijde verlies aan biodiversiteit wordt algemeen beschouwd als een van de meest urgente uitdagingen voor de mensheid in de komende decennia. De huidige uitstervingsgraad van zoogdieren en andere soortgroepen ligt aanzienlijk hoger dan op basis van fossiele gegevens mag worden verwacht. Dit benadrukt de dringende noodzaak van doeltreffende beschermingsmaatregelen.
Een van de bedreigde zoogdiersoorten is de gewone hamster (Cricetus cricetus). Het verspreidingsgebied van deze soort is sterk gefragmenteerd en de populatie is in zowel West- als Oost-Europa met meer dan 75% afgenomen. In 2008 verklaarde het Permanent Comité van het Verdrag van Bern dat de hamster in Duitsland, Frankrijk, België en Nederland voor uitsterven moet worden behoed.
Op grond van de Europese Habitatrichtlijn zijn EU-lidstaten verplicht de beschermingsstatus van deze soort te verbeteren. In West-Europa slagen bestaande soortenbeschermingsprogramma’s er momenteel echter niet in deze doelstelling te bereiken, onder meer door een gebrek aan kennis, innovatie en financiële middelen.
Om de gewone hamster in België, Nederland en Duitsland (Noordrijn-Westfalen) voor uitsterven te behoeden en een mogelijke schadeclaim van één miljoen euro door de Europese Unie te voorkomen, werd het project LIFE Cricetus opgezet en goedgekeurd door de Europese Commissie. Het project loopt van september 2025 tot en met maart 2032.
PROJECT GOALS
Doelstelling en context
Dit project heeft tot doel een geïntegreerd beheersysteem toe te passen voor de bescherming van deze bedreigde diersoort. Aangezien de hamster in agrarische ecosystemen voorkomt, is het essentieel om zijn habitat duurzaam te beschermen en de habitatkwaliteit te verbeteren.
Omdat de soort leeft in landelijke gebieden die eigendom zijn van en beheerd worden door particuliere landbouwers, is de uitvoering van geschikte beschermingsmaatregelen in sterke mate afhankelijk van hun bereidheid om hieraan mee te werken.
Aanpak
Door duurzame samenwerkingsverbanden, in de vorm van coöperatieven, met landbouwers op te zetten, wil het project innovatieve technieken implementeren die zowel de economische valorisatie van gewassen als de beschermingsstatus van de gewone hamster en de algemene biodiversiteit verbeteren. Dit gebeurt via de introductie van vernieuwende teelten, landbouwbenaderingen en beheerstechnieken.
Het project beoogt hiermee een concurrerend en duurzaam inkomen voor landbouwers te realiseren, in combinatie met de bescherming en versterking van de populatiedichtheid van de gewone hamster.
Impact en beleidsintegratie
Dit project zal de uitvoering van soortenbeschermingsprogramma’s in de drie regio’s (België, Nederland en Duitsland/Noordrijn-Westfalen) versnellen en versterken door nieuwe inzichten te ontwikkelen en maatregelen te implementeren die nauw aansluiten bij de biologische behoeften van de hamster.
Door beleidsaanbevelingen op te stellen en de ontwikkelde technieken te integreren in het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, draagt het project bij aan een wetenschappelijk onderbouwd beleid en aan een duurzame toekomst voor zowel de hamster als de landbouwer.
De aanpak en de toegepaste technieken binnen het LIFE Cricetus-project zullen bovendien als voorbeeld dienen voor andere EU-regio’s waar de hamsterpopulatie achteruitgaat.
Doelstellingen
Regionale uitsterving voorkomen
Deze doelstelling zal worden gerealiseerd door de populatiedichtheid te verhogen via strategische herintroducties en de implementatie van innovatieve landbouwpraktijken die gericht zijn op het verbeteren van het voortplantingssucces. Verhoging van de biodiversiteit en daarmee het voedselaanbod in het landbouwgebied moet leiden tot een toename van zowel het aantal worpen als de worpgrootte tijdens het voortplantingsseizoen binnen de wilde populaties.
Overleving op lange termijn verzekeren
De langetermijnoverleving en fitheid van de gewone hamster worden bevorderd door de ontwikkeling en implementatie van innovatief gewasbeheer en ecologische corridors. Deze maatregelen dragen niet alleen bij aan het herstel van de hamsterpopulatie, maar verbeteren ook de algemene biodiversiteit, waaronder bodembiodiversiteit, akkervogels en bestuivers. Daarnaast helpen zij erosie te verminderen en versterken zij de klimaatadaptatie van het landbouwsysteem. Door deze geïntegreerde aanpak zullen zowel de overleving als de populatiedichtheid van de hamster en andere beschermde akkerlandsoorten toenemen, terwijl landbouwers tegelijkertijd een economisch rendabele opbrengst behouden.
Experimentele en demonstratieboerderijen opzetten
Er zullen proef- en demonstratieboerderijen worden opgezet om de haalbaarheid en effectiviteit van nieuwe landbouwmaatregelen te beoordelen. Deze maatregelen zijn ontworpen om de behoeften van de gewone hamster (Cricetus cricetus), andere wilde dieren op landbouwgrond en de landbouwer te integreren. Tegelijkertijd worden de maatregelen afgestemd op intensieve landbouwsystemen buiten beschermde natuurgebieden.
Hamster coöperatieven opzetten
Ondersteunen van de oprichting van landbouwcoöperaties voor en door landbouwers. De coöperaties zich richten op de bescherming van de gewone hamster en dragen tegelijkertijd bij aan een duurzame toekomst voor deze diersoort en versterken de biodiversiteit op landbouwgrond.
Beheerd leefgebied uitbreiden
Uitbreiding van het beheerde gebied om de gewone hamster en andere soorten van landbouwgronden te beschermen. Dit gebeurt door het toepassen van hamstervriendelijke maatregelen en door participatieve, inclusieve benaderingen van landbouw- en landschapsplanning.
Versterking wetenschappelijk onderbouwd beleid
Er wordt bijgedragen aan een op wetenschap gebaseerd beleid door het opstellen van beleidsadvies en het implementeren van nieuwe beschermingsmaatregelen voor de gewone hamster.
Bewustwording en steun vergroten
Vergroten van de bewustwording en het versterken van de steun voor hamster- en biodiversiteitsvriendelijk landbouwbeheer binnen lokale gemeenschappen en bij belangrijke belanghebbenden, waaronder boeren, beleidsmakers, burgers en wetenschappers.
Kennisoverdracht in heel Europa
Verspreiding van de bevindingen, maatregelen en beheersstructuur naar andere gebieden waar andere Europese genetische lijnen van de gewone hamster voorkomen en in aantal achteruitgaan.
Projectgebied
Binnen dit project wordt de BNN-regio, behorend tot de genetische afstamming van de gewone hamster, gebruikt om de geïntegreerde aanpak te demonstreren. De BNN-regio omvat Zuid-Limburg (België), Limburg (Nederland) en de deelstaat Noordrijn-Westfalen (Duitsland/NRW).
Klik om het beeld te vergroten
ACHTERGROND
Het wereldwijde verlies aan biodiversiteit wordt algemeen beschouwd als een van de meest urgente uitdagingen voor de mensheid in de komende decennia. De huidige uitstervingsgraad van zoogdieren en andere soortgroepen ligt aanzienlijk hoger dan op basis van fossiele gegevens mag worden verwacht. Dit benadrukt de dringende noodzaak van doeltreffende beschermingsmaatregelen.
Een van de bedreigde zoogdiersoorten is de gewone hamster (Cricetus cricetus). Het verspreidingsgebied van deze soort is sterk gefragmenteerd en de populatie is in zowel West- als Oost-Europa met meer dan 75% afgenomen. In 2008 verklaarde het Permanent Comité van het Verdrag van Bern dat de hamster in Duitsland, Frankrijk, België en Nederland voor uitsterven moet worden behoed.
Op grond van de Europese Habitatrichtlijn zijn EU-lidstaten verplicht de beschermingsstatus van deze soort te verbeteren. In West-Europa slagen bestaande soortenbeschermingsprogramma’s er momenteel echter niet in deze doelstelling te bereiken, onder meer door een gebrek aan kennis, innovatie en financiële middelen.
Om de gewone hamster in België, Nederland en Duitsland (Noordrijn-Westfalen) voor uitsterven te behoeden en een mogelijke schadeclaim van één miljoen euro door de Europese Unie te voorkomen, werd het project LIFE Cricetus opgezet en goedgekeurd door de Europese Commissie. Het project loopt van september 2025 tot en met maart 2032.
PROJECT GOALS
Doelstelling en context
Dit project heeft tot doel een geïntegreerd beheersysteem toe te passen voor de bescherming van deze bedreigde diersoort. Aangezien de hamster in agrarische ecosystemen voorkomt, is het essentieel om zijn habitat duurzaam te beschermen en de habitatkwaliteit te verbeteren.
Omdat de soort leeft in landelijke gebieden die eigendom zijn van en beheerd worden door particuliere landbouwers, is de uitvoering van geschikte beschermingsmaatregelen in sterke mate afhankelijk van hun bereidheid om hieraan mee te werken.
Aanpak
Door duurzame samenwerkingsverbanden, in de vorm van coöperatieven, met landbouwers op te zetten, wil het project innovatieve technieken implementeren die zowel de economische valorisatie van gewassen als de beschermingsstatus van de gewone hamster en de algemene biodiversiteit verbeteren. Dit gebeurt via de introductie van vernieuwende teelten, landbouwbenaderingen en beheerstechnieken.
Het project beoogt hiermee een concurrerend en duurzaam inkomen voor landbouwers te realiseren, in combinatie met de bescherming en versterking van de populatiedichtheid van de gewone hamster.
Impact en beleidsintegratie
Dit project zal de uitvoering van soortenbeschermingsprogramma’s in de drie regio’s (België, Nederland en Duitsland/Noordrijn-Westfalen) versnellen en versterken door nieuwe inzichten te ontwikkelen en maatregelen te implementeren die nauw aansluiten bij de biologische behoeften van de hamster.
Door beleidsaanbevelingen op te stellen en de ontwikkelde technieken te integreren in het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, draagt het project bij aan een wetenschappelijk onderbouwd beleid en aan een duurzame toekomst voor zowel de hamster als de landbouwer.
De aanpak en de toegepaste technieken binnen het LIFE Cricetus-project zullen bovendien als voorbeeld dienen voor andere EU-regio’s waar de hamsterpopulatie achteruitgaat.
Doelstellingen
Regionale uitsterving voorkomen
Deze doelstelling zal worden gerealiseerd door de populatiedichtheid te verhogen via strategische herintroducties en de implementatie van innovatieve landbouwpraktijken die gericht zijn op het verbeteren van het voortplantingssucces. Verhoging van de biodiversiteit en daarmee het voedselaanbod in het landbouwgebied moet leiden tot een toename van zowel het aantal worpen als de worpgrootte tijdens het voortplantingsseizoen binnen de wilde populaties.
Overleving op lange termijn verzekeren
De langetermijnoverleving en fitheid van de gewone hamster worden bevorderd door de ontwikkeling en implementatie van innovatief gewasbeheer en ecologische corridors. Deze maatregelen dragen niet alleen bij aan het herstel van de hamsterpopulatie, maar verbeteren ook de algemene biodiversiteit, waaronder bodembiodiversiteit, akkervogels en bestuivers. Daarnaast helpen zij erosie te verminderen en versterken zij de klimaatadaptatie van het landbouwsysteem. Door deze geïntegreerde aanpak zullen zowel de overleving als de populatiedichtheid van de hamster en andere beschermde akkerlandsoorten toenemen, terwijl landbouwers tegelijkertijd een economisch rendabele opbrengst behouden.
Experimentele en demonstratieboerderijen opzetten
Er zullen proef- en demonstratieboerderijen worden opgezet om de haalbaarheid en effectiviteit van nieuwe landbouwmaatregelen te beoordelen. Deze maatregelen zijn ontworpen om de behoeften van de gewone hamster (Cricetus cricetus), andere wilde dieren op landbouwgrond en de landbouwer te integreren. Tegelijkertijd worden de maatregelen afgestemd op intensieve landbouwsystemen buiten beschermde natuurgebieden.
Hamster coöperatieven opzetten
Ondersteunen van de oprichting van landbouwcoöperaties voor en door landbouwers. De coöperaties zich richten op de bescherming van de gewone hamster en dragen tegelijkertijd bij aan een duurzame toekomst voor deze diersoort en versterken de biodiversiteit op landbouwgrond.
Beheerd leefgebied uitbreiden
Uitbreiding van het beheerde gebied om de gewone hamster en andere soorten van landbouwgronden te beschermen. Dit gebeurt door het toepassen van hamstervriendelijke maatregelen en door participatieve, inclusieve benaderingen van landbouw- en landschapsplanning.
Versterking wetenschappelijk onderbouwd beleid
Er wordt bijgedragen aan een op wetenschap gebaseerd beleid door het opstellen van beleidsadvies en het implementeren van nieuwe beschermingsmaatregelen voor de gewone hamster.
Bewustwording en steun vergroten
Vergroten van de bewustwording en het versterken van de steun voor hamster- en biodiversiteitsvriendelijk landbouwbeheer binnen lokale gemeenschappen en bij belangrijke belanghebbenden, waaronder boeren, beleidsmakers, burgers en wetenschappers.
Kennisoverdracht in heel Europa
Verspreiding van de bevindingen, maatregelen en beheersstructuur naar andere gebieden waar andere Europese genetische lijnen van de gewone hamster voorkomen en in aantal achteruitgaan.
Projectgebied
Binnen dit project wordt de BNN-regio, behorend tot de genetische afstamming van de gewone hamster, gebruikt om de geïntegreerde aanpak te demonstreren. De BNN-regio omvat Zuid-Limburg (België), Limburg (Nederland) en de deelstaat Noordrijn-Westfalen (Duitsland/NRW).
Klik om het beeld te vergroten
